مسجد نو شیراز



مسجد نو شیراز
نام مسجد نو شیراز
کشور Flag of Iran.svg ایران
استان استان فارس
شهرستان شیراز
اطلاعات اثر
کاربری مذهبی
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۷۳
تاریخ ثبت ملی ۱۵ دی ۱۳۱۰

«مسجد جامع جدید» یا «مسجد اتابک»، معروف به «مسجد نو»، دوّمین مسجد شیراز از نظر اهمیت تاریخی است. اولین مسجد شیراز از نظر اهمیت تاریخی مسجد جامع عتیق و سومین مسجد از این منظر مسجد وکیل است. مسجد نو با بیست هزار متر مربع (دو هکتار) مساحت بزرگ‌ترین مسجد ایران است. در سال‌های اخیر مسجد نو به محل اقامه نماز جمعه شهر شیراز بدل شد و ستاد اقامه نماز جمعه با احداث ابنیه و دکاکین و اجاره دادن آنها از وسعت این مسجد کاست و با احداث سقف فلزی بر روی محوطه وسیع آن لطمات شدیدی بر بافت تاریخی آن وارد نمود.مسجدنو مربوط به اتابکان است و در شیراز، فلکه شاهچراق، روبروی بقعه شاهچراغ واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۵ دی ۱۳۱۰ با شمارهٔ ثبت ۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.[۱]

محتویات

پیشینه ساخت

مسجد نو شیراز در حوالی سال 590 ق. توسط اتابک سعد بن زنگی احداث شد. این مسجد رو به روی بارگاه شاهچراغ در شیراز واقع است. در مورد نام این مسجد نوشته‌اند که چون چند مرتبه در سال‌های ۶۹۰ ، ۱۱۸۳ و ۱۲گرفته‌است.

مختصات سازه‌ای

این ساختمان، نخست اندرونی" اتابک سعد بن زنگی" بود. او هنگام بیماری سخت فرزندش، نذر کرد که در صورت بازیافتن سلامت فرزندش، خانه را خراب کند و به جای آن مسجد بسازد. چنین شد و او نذر خود را ادا کرد. در شمال و جنوب این ساختمان، دو رواق ( ایوانی که در مرتبه دوم ساخته شود، پیشگاه ) بسیار بلند به ارتفاع ۳۰ متر و عرض ۲۵ متر ساخته شده‌است. در هر سوی این رواق‌ها، ۱۲ طاق کم ارتفاع وجود دارد. در پشت رواق جنوبی، شبستان گسترده‌ای ساخته شده‌است. در ضلع‌های شرقی و غربی، ایوان بزرگی در وسط وجود دارد که هر طرف آن شش اتاق ساخته شده‌است.

اهمیت هنری و گردشگری

در ساختمان مسجد نو در حال حاضر هیچ کاشی کاری و کار هنری دیده نمی‌شود، اما پیشانی طاق‌های بزرگ با کاشی کاری معرق به خط ثلث تزیین شده‌است. تا حدود ۶۰ سال پیش به دلیل وجود چند درخت چنار در وسط صحن، این مکان گردشگاه مردم شیراز بود و آب قنات خیرات از وسط آن جریان داشت. مسجد نو در دوره مشروطیت محل تجمع آزادی خواهان بود.

قدیمی ترین مسجد ایران

قدیمی‌ترین مسجد ایران
قدیمی‌ترین مسجد ایران

 


ساخت مسجد جامع فهرج به دوره ساسانیان و نیمه اول قرن اول هجری برمی‌گردد. این مسجد، تنها مسجدی در جهان اسلام با قدمت زیاد است که ساختمان آن از ابتدا تا کنون تغییری نکرده است. مسجد از نوع شبستانی و فاقد ایوان است.


 

اگرچه بین باستان شناسان اختلاف نظر وجود دارد اما ظاهراً مسجد جامع فهرج قدیمی ترین مسجد ایران است. هرچند برخی مسجد تاریخانه دامغان را قدیمی ترین مسجد ایران می‌دانند. درحال حاضر مسجد تاریخانه صرفاً کاربرد بازدید و گردشگری دارد اما  مسجد جامع فهرج کماکان زنده و پویا بوده و در آن نماز برپای می‌دارند.

قدیمی‌ترین مسجد ایران

هشت ستون بزرگ، شبستان کوچک، منار گلی نه چندان بلند مسجد همه و همه ویژگی‌های خاص این بنا هستند. مناره گلی در قرن سوم به بنای اصلی اضافه شده، که در عین حال راه دسترسی به پشت بام هم از همین قسمت امکان‌پذیر است.

وارد مسجد که می‌شوید هیچ اثری از محراب، گنبد، کتیبه، کاشیکاری و سایر صنایع و تکلف هایی که بعدها در ساخت مساجد مرسوم شد نمی‌یابید

این مسجد، مثل بسیاری دیگر از مساجد جامع دارای درهای ورودی متعدد است. وارد مسجد که می‌شوید هیچ اثری از محراب، گنبد، کتیبه، کاشیکاری و سایر صنایع و تکلف هایی که بعدها در ساخت مساجد مرسوم شد نمی‌یابید. سادگی آن صداقت هزار و چهارصدساله ای را گواه است، بی آنکه زنگار ریا، چهره دلنشینش را رنگین کند.  اگرچه وجود زیلوهایی که برای نماز بر زمین پهن شده است، سجاده ها، مهر و منبر، روح تازگی و پویایی را به انسان القاء می‌کند. این بنا به شماره 906 در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است.
قدیمی‌ترین مسجد ایران

چطور برسیم؟

روستای فهرج در 25 کیلومتری جنوب شرقی یزد واقع شده است. برای رسیدن به فهرج لازم است بعد از خروجی شهر یزد به سمت کرمان، بعد از سه راهی کمربندی، از اولین دوربرگردان دور بزنید و سپس در جاده یزد – بافق، هفده کیلومتر جلو بروید. توجه داشته باشید که تابلو راهنما یا وجود ندارد یا بخوبی قابل رۆیت نیست. جاده از سه راهی تا فهرج یک بانده، دوطرفه با آسفالت خوب و پر تردد است.

 

فهرج چه دارد؟

*  در روستای فهرج فروشگاه مواد غذایی و پمپ بنزین وجود دارد.

*  در کنار مسجد سرویس بهداشتی نسبتاً قابل قبول موجود است. توالت فرنگی جهت بیماران و بازدیدکنندگان خارجی وجود ندارد.

*  آب آشامیدنی بهداشتی به راحتی در دسترس است.

*  استفاده از رستوران های محلی، خصوصاً در فصول گرم سال توصیه نمی شود. 

*  راهنمای محلی یا راهنمای سازمان میراث فرهنگی وجود ندارد.

*  در مسجد معمولاً باز است. جهت ورود نیازی به تهیه بلیت نیست.

*  پارکینگ مشخص و نگهبان برای اتوموبیل موجود نیست.

*  آنتن دهی تلفن همراه خوب است.

قدیمی‌ترین مسجد ایران

امنیت منطقه چطور است؟

منطقه یزد از ضریب امنیتی بالایی برخوردار است. مردم منطقه خونگرم و مهربان هستند. هرچند بازدید شب هنگام از روستای فهرج و مسجد، جذابیت و لطف ندارد.

 

بهترین زمان بازدید

به علت موقعیت کویری، طبیعی است که در ماه های خرداد، تیر، مرداد و شهریور گرمای هوا آزاردهنده است. بهترین زمان بازدید،  ماه های فروردین، اردیبهشت، مهر و آبان است.

 

مساجد ایران و جهان

مسجد در قرآن


در قرآن، مسجد به معنای اعم نیایشگاه خداوند به کار رفته است. مسجد الاقصی، که معبد یهودیان یا کنیسه بوده است و در زمان نزول قرآن کاربردی غیر از آن نداشته است، دو بار در قرآن از آن به عنوان مسجد نام برده شده است.همچنین در داستان اصحاب کهف نیز قرآن می‌گوید بر مزار آنان مسجدی بنا کردند. این مسجد بر اساس قول غالب مورخین با توجه به دین مرسوم آن روز کلیسا بوده ست. البته ممکن است کنیسه نیز بوده باشد. ولی با توجه به قبل تر بودن از اسلام نمی‌تواند به معنی مسجد مخصوص مسلمانان بوده باشد.


مسجد شیخ لطف‌الله، ایران، اصفهان، میدان نقش جهان.

میدان نقش جهان که در آن دو مسجد شیخ لطف‌الله و مسجد شاه قرار دارد.

مسجد نصیرالملک در شیراز